Ciągły wzrost obrotów branży e-commerce i popularności tego rodzaju zakupów sprawia, że coraz częściej podlegają one odgórnym regulacjom wdrażanym przez poszczególne rządy czy Unię Europejską. Również w tym roku właścicieli polskich e-sklepów czeka kilka istotnych zmian. Odpowiada za to tak zwana dyrektywa Omnibus, której zapisy dotyczą między innymi prezentacji cen promocyjnych czy publikacji opinii o produkcie. Postanowiliście więc sprawdzić, czym właściwie jest dyrektywa Omnibus i jakie zmiany wprowadzi ona do polskich przepisów dotyczących handlu online. 

 

Dyrektywa Omnibus – co to takiego?

Zacznijmy może od tego, czym właściwie jest unijna dyrektywa. Jest to akt prawny zatwierdzony przez Unię Europejską, który narzuca na kraje członkowskie obowiązek zmiany wewnętrznych przepisów w taki sposób, aby były one zgodne z zapisami dyrektywy. 

Dyrektywa Omnibus to tak naprawdę  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2161 z dnia 27 listopada 2019 r. Tak brzmi pełna, oficjalna nazwa dyrektywy, w skrócie zwanej po prostu Omnibus. Dyrektywa ta zmienia poprzednie dyrektywy: 93/13/EWG, 98/6/WE, 2005/29/WE i 2011/83/UE również dotyczące handlu online. Nowa dyrektywa Omnibus 2022 ma na celu unowocześnienie przepisów i zwiększenie poziomu ochrony konsumenta. 

Ta dyrektywa konsumencka reguluje na przykład kwestie informowania klientów o promocyjnych obniżkach cen, czy też kwestie związane z prezentowaniem opinii konsumenckich. Platformy e-commerce będą musiały również ujawniać informacje na temat parametrów decydujących o plasowaniu produktów.

 

Dyrektywa Omnibus – projekt ustawy

Naturalną konsekwencją każdej unijnej dyrektywy są zmiany w polskim prawie, których celem jest dostosowania do nowych przepisów. Jeśli chodzi o dyrektywę Omnibus projektu ustawy przewiduje zmiany w takich aktach prawnych jak: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, Ustawa o prawach konsumenta, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, Ustawa o informowaniu o cechach towarów i usług oraz kodeks wykroczeń. Projekt ustawy związanej z dyrektywą Omnibus przewiduje szereg zmian w tych przepisach. Do momentu ostatecznego uchwaleniu ustawy nie jest jednak znana jej pełna treść. 

 

Dyrektywa Omnibus. Od kiedy?

Projekt ustawy wdrażającej w Polsce założenia dyrektywy Omnibus przewidywał, że wejdzie ona w życie 28 maja 2022. Na dzień dzisiejszy ustawa nie przeszła jednak pełnego procesu legislacyjnego, w związku z tym termin ten jest na razie przesunięty. Nie wiadomo więc jeszcze, od kiedy dyrektywa Omnibus będzie obowiązywać właścicieli polskich e-sklepów. 

Co więcej, nie jest jeszcze znany ostateczny kształt tej ustawy. Niezależnie od tego, kiedy dyrektywa Omnibus zacznie obowiązywać, warto jednak już zapoznać się z jej podstawowymi założeniami i przygotować się do wdrożenia niezbędnych zmian na stronie sklepu

 

Implementacja dyrektywy Omnibus

Od strony czysto technicznej implementacja dyrektywy Omnibus na stronie sklepu uzależniona jest od tego, z jakiego oprogramowania korzystacie. Jeśli jest to rozwiązanie typu SaaS, to w zdecydowanej większości przypadków za wprowadzenie gotowych rozwiązań odpowiada właściciel platformy. Po stronie właściciela sklepu będzie więc jedynie uruchomienie odpowiednich opcji w panelu administracyjnym sklepu i dopasowanie ich do szaty graficznej strony.

Nieco inaczej może wyglądać implementacja dyrektywy Omnibus, jeśli korzystacie z oprogramowania sklepu open source lub własnego dedykowanego rozwiązania. W takich przypadkach właściciel e-sklepu musi zadbać o wdrożenie konkretnych zmian samodzielnie lub zlecić ich wykonanie firmie zewnętrznej. W przypadku sklepów open source można liczyć na pojawienie się wtyczek czy modułów ułatwiających implementację dyrektywy Omnibus. Jako że wtyczki tworzone są często przez niezależnych specjalistów, każdorazowo musicie zweryfikować poprawność ich działania i upewnić się, że wprowadzają one wszystkie narzucone przez nowe przepisy zmiany.

Implementacja dyrektywy Omnibus w niektórych przypadkach wiąże się również z koniecznością zmiany Regulaminu sklepu. Dotyczy to przede wszystkim sklepów, które oferują treści cyfrowe. Dyrektywa Omnibus wprowadza bowiem zmiany w przepisach dotyczących możliwości odstąpienia od umowy zakupu tego rodzaju produktów. Zgodnie z zapisami tej dyrektywy prawo zwrotu produktów nie przysługuje klientowi wyłącznie w następujących przypadkach:

  • Konsument został przez sprzedawcę poinformowany, że po rozpoczęciu świadczenia cyfrowego utraci prawo do odstąpienia od umowy i potwierdził przyjęcie tego do wiadomości.
  • Świadczenie rozpoczęło się za wyraźną i uprzednią zgodą kupującego.
  • Sprzedawca przekazał konsumentowi potwierdzenie otrzymania zgody przed rozpoczęciem świadczenia.

 W praktyce więc zmiany te będą polegały na umieszczeniu odpowiednich zapisów w Regulaminie sklepu, a czasami także na dodaniu odpowiednich checkboxów na etapie składania zamówienia przez konsumenta.

 

Informacja o zmianie cen a dyrektywa Omnibus

Sporo miejsca w dyrektywie Omnibus poświęcono kwestii cen towarów i informacji o zmianie ceny. Najważniejsza zmiana dotyczy sposobu prezentowania cen promocyjnych. Za każdym razem, gdy dany produkt lub usługa dostępna jest w cenie promocyjnej, obok obniżonej ceny powinna znaleźć się także informacja o najniższej cenie produkty/usługi w ciągu 30 dni przed rozpoczęciem aktualnej promocji. 

Co ma na celu taka zmiana? Chodzi o wyeliminowanie sytuacji, które w przeszłości miały miejsce przy okazji Black Friday, czy innych dużych wyprzedaży. Zdarzało się, że niektóre sklepy krótko przed Black Friday zawyżały ceny, aby potem zaoferować rzekomą dużą obniżkę. Po wejściu w życie dyrektywy Omnibus konsumenci będą mogli zobaczyć, czy aktualna promocja rzeczywiście jest atrakcyjna w stosunku do poprzednich cen danego produktu lub usługi. 

Co jednak zrobić, jeśli produkt dostępny w promocyjnej cenie znajduje się w sprzedaży krócej niż 30 dni? W takim przypadku sprzedawca ma obowiązek zaprezentować najniższą cenie produktu/usługi od momentu jego pojawianie się w sklepie do momentu rozpoczęcia promocji.

Pewne niejasności związane z prezentowaniem cen sprzed promocji pojawiają się w przypadku tak zwanych produktów szybko psujących się. Na chwilę obecna przeważa interpretacja, że w przypadku takich produktów wystarczy podanie ceny obowiązującej bezpośrednio przed obniżką. Jednak dopiero zakończenie procesu legislacyjnego ustawy, wejście w życie jej przepisów oraz ich interpretacja przez odpowiednie organy rozwieje te wątpliwości.

 

Dyrektywa Omnibus a podwójna jakość produktów

Dyrektywa Omnibus porusza również bardzo istotny temat, którym jest podwójna jakość produktów. Co oznacza podwójna jakość produktów? Chodzi o sytuacje, w których ten sam produkt sprzedawany w różnych państwach, różni się jakością. Temat ten był stosunkowo często poruszany w mediach i dotyczy głównie żywności czy tak zwanej chemii gospodarczej

Wraz z wejściem w życie dyrektywy Omnibus zakazane jest :

„wprowadzanie na rynek pozornie identycznych produktów, które różnią się składem lub właściwościami, a różnicy tej nie da się obiektywnie uzasadnić”. 

Dyrektywa ta dotyczy w mniejszym stopniu właścicieli e-sklepów, a w większym samych producentów. Informacje o ewentualnych różnicach w składzie powinny bowiem w pierwszej kolejności znaleźć się na opakowaniu. Oczywiście administrator sklepu powinien również zadbać o to, aby informacje te były dostępne także w opisie produktu.

Warto dodać, że projekt polskiej ustawy, która ma dopasować krajowe przepisy do dyrektywy Omnibus, przewiduje bardzo rygorystyczne kary dla podmiotów oferujących produkty podwójnej jakości w UE. Zgodnie z projektem ustawy prezes UOKiK będzie miał możliwość nałożenia kary o wysokości nawet 10% rocznego obrotu firmy. Dodatkowo ustawa otwiera także drogę do ewentualnych roszczeń cywilnoprawnych ze strony konsumentów.

 

Zmiany w prawie konsumenckim 2022

Poza kwestią prezentacji cen promocyjnych i tak zwanymi produktami podwójnej jakości wejście w życie dyrektywy Omnibus pociąga za sobą również inne zmiany w prawie konsumenckim. Jedną z takich zmian jest obowiązek podawania na stronie e-sklepu numeru telefonu. Dotąd przedsiębiorca miał obowiązek umieszczenia na stronie sklepu jedynie adresu prowadzenia działalności i adresu poczty elektronicznej. Od momentu wejście w życie dyrektywy Omnibus obowiązkowe będzie podanie także numeru telefonu. 

Zmiany w prawie konsumenckim 2022 będą dotyczyły też tak zwanych „koników”, którzy za pomocą botów wykupują bilety na różne popularne wydarzenie celem ich późniejszej odsprzedaży w wyższej cenie. Jeśli przedsiębiorca nabył bilety przy wykorzystaniu rozwiązań informatycznych pozwalających na obejście środków technicznych lub przekroczenie limitów nałożonych przez pierwotnego sprzedawcę, to ich dalsza odsprzedaż konsumentom będzie uznana za nieuczciwą praktykę rynkową. Takie działania mają być zgodnie z nowymi przepisami zakazane, choć w obecnej postaci będą one dotyczyły jedynie biletów na różnego rodzaju wydarzenia kulturalne czy sportowe. 

Zmiany w prawie konsumenckim wprowadzone przez dyrektywę Omnibus mają również na celu uregulowanie kwestii prezentowania na stronie sklepu fałszywych opinii na temat produktów. Wraz z wejściem w życie nowych przepisów każdy sklep powinien informować czy opinie zostały wystawione rzeczywiście przez konsumentów, którzy nabyli dany produkt. Za nieuczciwe praktyki rynkowe uznane będą takie działania jak: 

  • Zamieszczenie (lub zlecanie ich zamieszczenia przez osoby trzecie) nieprawdziwych opinii mających na celu promocję produktu. 
  • Twierdzenie, że opinie zamieścili klienci, którzy kupili dany produkt, bez podjęcia kroków w celu weryfikacji, czy rzeczywiście tak było.
  • Jako  zaniechanie wprowadzające w błąd może być również potraktowane nieumieszczenie przez sklep informacji na temat tego, jak weryfikowane jest to, czy opinie zamieszczane są przez konsumentów, którzy faktycznie kupili dany produkt. 

 

Dyrektywa Omnibus – kary za nieprzestrzeganie nowych przepisów

Na koniec warto jeszcze wspomnieć, jakie kary czekają na właścicieli e-biznesów, którzy nie zadbają o dostosowanie swoich sklepów do nowych przepisów. Na chwilę obecną projekt ustawy związanej z dyrektywą Omnibus przewiduje następujące kary:

  • Postępowanie karne za stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych.
  • Kary finansowe nakładane przez wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Dotyczy to przede wszystkim nowych przepisów dotyczących obowiązku informowania o cenach towarów.
  • Kary finansowe nakładane przez prezesa UOKiK wynikające z nowelizacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 

Podsumowując, dyrektywa Omnibus wprowadza szereg istotnych zmian zarówno z punktu widzenia właścicieli sklepów e-commerce, jak i konsumentów. Ich praktyczna implementacja w sklepie nie powinna jednak sprawiać większych trudności, szczególnie jeśli korzystacie ze sklepów SaaS lub open source. 

Jeśli jesteście właścicielem e-biznesu lub planujecie rozpoczęcie takiej działalności, to jak zwykle zachęcamy również do zapoznania się z naszą ofertą usług typu fulfillment. Obejmują one nie tylko takie obszary jak magazynowanie, kompletacja i nadawanie przesyłek. W zależności od wybranej oferty fulfillment może dotyczyć również takich zadań jak bieżąca obsługa klienta czy obsługa zwrotów

 

Czytaj także:

Obsługa klienta w e-commerce

Biznes online w 2022 – co będzie naprawdę ważne?

E-commerce w 2022 – 3 trendy, które mogą zaważyć o Twoim biznesie

3 błędy sprzedaży przez internet, które spowalniają Twój biznes!

Opakowania ekologiczne – jak ekologicznie pakować przesyłki?

Idealna karta produktu – jak powinna wyglądać? Wzór

Pomysł na biznes w 2022 — 54 propozycje

Sprzedaż internetowa – co się opłaca?

Czy sklep internetowy musi mieć regulamin?